Jun 29, 2007

Câu chuyện nói về Tấm Mền ghép bằng nhiều mảnh vải mà chúng tôi sắp giới thiệu với quí vị sau đây đã được Dạ Khê chuyển ngữ từ nguyên tác “The Quilt” của bác sĩ Trần Lương Ngọc Hồ. The Quilt đã được đăng trong Tập san Y Sĩ do Hội Y Sĩ Việt Nam ở Canada phát hành mỗi tháng. Đây là một câu chuyện thật mà tác giả chứng kiến. Tên của nhân vật đã được đổi đi. Tác giả đã viết chuyện này khi bệnh liệt kháng thụ nhiễm mới lan tràn tại Mỹ và không có thuốc chữa. Những người quan tâm về bệnh này đã kêu gọi toàn nước Mỹ gửi những mảnh vải nhỏ về để họ ghép lại thành một tấm mền luân chuyển khắp nước Mỹ nhằm kêu gọi sự chú ý và quan tâm đến chứng bệnh khó trị này. Đó là một lý do khiến tác giả viết câu chuyện Tấm Mền nhiều mảnh vải ở bệnh viện bà làm việc khi còn ở VN, nhưng đã ngần ngại không viết vì nó làm bà trầm cảm mỗi khi nghĩ đến.

Cùng ai mơ kết duyên lành

Mảnh đời còn lại sầu riêng một mình

Nguyên Khôi cảm tác

Tôi viết bài này ở giai đọan cao điểm bệnh dịch liệt kháng thụ nhiễm đang hoành hành, và “tấm mền” đang được đưa đi một vòng trên khắp nước Mỹ. Tấm mền tượng trưng cho tinh thần đoàn kết, cái chết và nỗi đau buồn. Nhưng mặt khác tấm mền cũng tượng trưng cho lòng hy vọng và niềm an ủi. Tôi biết câu chuyện về một tấm mền khác, nhưng đây là câu chuyện kể về sự dối trá và nỗi tuyệt vọng. Thật khó cho tôi kể lại từng chi tiết của câu chuyện nhưng Ninh đã nhắc nhở tôi “Cô ấy đã yêu cầu em kể lại câu chuyện về tấm mền và số phận của cô và em đã hứa với cô ấy. Vì thế em hãy cố gắng nhớ và viết ra đi”.

Lần đầu tiên tôi nhìn thấy tấm mền vá nhiều mảnh là thời gian tôi còn ở Việt nam, ngay sau khi miền Nam bị cưỡng chiếm năm 1975. Lúc đó, tấm mền vẫn chưa được may xong. Tôi gặp cô gái ở bàn nhận bịnh trong khu cấp cứu. Tôi không biết tên cô, vì thế tôi gọi cô bằng em theo cách xưng hô của người Việt.

Mặc dù tôi là một bác sĩ nhi khoa, nhưng tôi được đưa đến khu cấp cứu để khám bịnh mỗi khi thiếu bác sĩ trực. Xin nhớ cho, là ở vào thời điểm đó tất cả các nam bác sĩ đều bị đưa vào trại cải tạo. Tôi không hề được huấn luyện để làm việc ở khu cấp cứu, nhưng dưới chế độ cộng sản, bất cứ công việc nào cũng có thể hoán chuyển cho nhau được. Sự an toàn của bịnh nhân là điều mà nhà nước ít để tâm đến nhất. Những trợ tá từng làm việc trong rừng trong thời chiến nay trở thành bác sĩ, khám bịnh, chẩn bịnh và chữa trị bịnh nhân giống y như chúng tôi là những người có bằng cấp y khoa. Hôm đó là buổi đầu tiên tôi được phân công đến làm việc ở khu cấp cứu nên tôi cảm thấy bối rối. Tôi vừa mới khám xong cho một em nhỏ và tôi cũng chưa sẵn sàng để khám tiếp một ca rắc rối và thử thách khác. Tôi chưa bao giờ thích khám bịnh cho người lớn. Trái ngược với tâm trạng của tôi, cô gái ngồi ở bàn nhận bịnh trông có vẻ điềm tĩnh và làm việc hiệu quả, đang bận rộn nhận hồ sơ của ca bịnh đầu tiên của tôi là một ca quyên sinh bằng thuốc giết chuột. Sau khi chiến tranh chấm dứt, người dân bị hoang mang trước tương lai mờ mịt và một số người trở nên hoảng loạn. Cuộc sống và mọi ước mơ bị đổ vỡ, mất mát người thân khiến người ta lâm vào tình trạng khủng hoảng đưa đến những vụ tự tử.

Bịnh nhân đầu tiên của tôi ở khu cấp cứu là một cô gái trẻ, đẹp, khoảng hai mươi mấy tuổi, đã uống thuốc giết chuột để quyên sinh và cũng để chấm dứt nỗi sợ hãi khủng khiếp trong cô. Tôi không có cơ hội để hỏi cô tại sao cô quyên sinh và cho đến bây giờ tôi cũng không biết lý do tại sao; không may là gia đình cô khám phá ra sự việc quá muộn màng, thuốc diệt chuột đã ngấm vào máu của cô. Chúng tôi đưa cô xuống nhà xác và tôi nghỉ xả hơi một chút trước khi nhận ca kế tiếp.

Tôi ngồi xuống nơi bàn nhận bịnh, đối mặt với cô gái đang bình thản ngồi khâu, ráp những mảnh vải hình tam giác đủ màu lại với nhau. Tôi cảm thấy thích thú vì chưa bao giờ tôi nhìn thấy một cái mền vá bằng những mảnh vải như thế bao giờ. Công việc này rất mất thì giờ, đòi hỏi lòng kiên nhẫn và yêu thích công việc. Cô gái để một cái giỏ chứa đầy những mảnh vải nhiều màu sắc trên đùi, và cô chăm chú khâu dính từng miếng vải vào với nhau giữa những âm thanh náo động trong khu cấp cứu.

Óc tò mò của tôi bị kích thích trước thái độ kiên quyết của cô gái, tôi hỏi thẳng cô “ cho phép tôi hỏi thăm, em đang làm gì vậy?” Cô trả lời một cách hãnh diện “ thưa bác sĩ, em đang khâu tấm mền dành cho ngày cưới của em .Em khâu tất cả những miếng vải nhỏ xíu hình tam giác này lại với nhau qua cái mẫu mà em tìm thấy được. Tấm mền này sẽ đẹp lắm, nó sẽ đem lại cho em một cuộc hôn nhân may mắn và hạnh phúc. Em sẽ tặng cho chồng của em trong đêm tân hôn. Tấm mền này sẽ vĩnh viễn ấp ủ tình yêu và hạnh phúc của chúng em.”

Tôi buộc miệng hỏi cô “ Ồ vậy ra em sắp lấy chồng, ai là người đàn ông diễm phúc vậy?” Tấm mền và những mũi kim khâu đầy ý nghĩa của cô gái đã thu hút tôi.

“ Em chưa có ai hết, nhưng anh ấy sẽ xuất hiện. Anh ấy sẽ yêu em như em yêu anh ấy. Chúng em sẽ làm đám cưới ở quê em và sẽ đắp tấm mền này trong đêm động phòng và sẽ yêu nhau cho đến cuối đời. Tấm mền này sẽ đưa anh ấy đến với em và sẽ giúp cho em vui sống” cô trả lời bằng một giọng nói đượm vẻ mơ màng, nét mặt cô trở nên rạng rỡ. “tấm mền tượng trưng cho sự khởi đầu một cuộc sống chung tràn đầy tình yêu và hạnh phúc, với những đứa con mà chúng em ao ước.”

“Bác sĩ biết không, cái mền này làm từ những miếng vải của những người bạn, những người quen biết cho em, của bất cứ ai nghe được ao ước của em. Họ cho em những miếng vải với lời chúc may mắn. Đáng quý là ở chỗ đó. Bất cứ ai cho em những miếng vải thừa đều là những nhân chứng đóng góp vào việc xây dựng tương lai hạnh phúc cho em. Bác sĩ à, nếu bà có những miếng vải nào không dùng đến, bà cho em nhé? Em sẽ ráp nó vào tấm mền của em”.

“Tôi sẽ rất hân hạnh được làm điều này” tôi vui vẻ trả lời cô. Mặc dù tôi chẳng có lấy miếng vải thừa nào cả vì tôi không thích may vá, nhưng tôi sẽ cố tìm để chia sẻ hạnh phúc với cô. Cô là một cô gái trẻ, mới từ dưới quê lên. Cô là niềm hãnh diện của gia đình, một gia đình nông dân đã hy sinh để cho cô đi học ở trường đào tạo y tá. Cô tự hào về sự thành công của mình khi được làm việc trong một bịnh viện lớn của một thành phố lớn.

Từ đó trở đi, tôi thường đi qua chỗ cô ngồi bất cứ lúc nào tôi được gọi đến làm việc ở khu cấp cứu và trò chuyện với cô, nhìn cô nối những miếng vải lại với nhau. Tấm mền đã bắt đều thành hình và những mẫu hình trông thật đẹp. Người chỉ huy của năm cán bộ cộng sản trong ban giám đốc được phân bổ đến bịnh viện được biết đến qua cái tên Ba Xấu. Hắn ta trạc ngoài 60, thấp người và mập tròn. Một con mắt chột để lại hốc mắt sâu hoắm trên gương mặt vốn không lấy gì làm đẹp đẽ. Răng và môi hắn cáu đen, ám khói thuốc lá rẻ tiền, tương xứng với nước da xám ngoét, hậu quả của những cơn sốt rét rừng. Hai ngón tay bị cụt là nét chấm phá cuối cùng làm nên chân dung của hắn.

Ba Xấu không được đi học nhiều, chỉ vừa đủ để nguệch ngoạc đánh một dấu X mỗi khi cần ký tên trên các văn thư. Hắn đổ lỗi cho hai ngón tay cụt nhưng chúng tôi biết đó chỉ là một cách bào chữa cho qua chuyện. Chẳng ai dám nói gì; Ba Xấu gieo rắc nỗi sợ hãi lên tất cả mọi người. Cái cách điều hành bịnh viện của hắn là đi rảo quanh để kiểm soát mọi người, xen vào việc trị bịnh và chẩn bịnh một cách ngu xuẩn, chỉ giản dị là để phô trương uy quyền của hắn nhằm đánh phủ đầu bọn chúng tôi theo đúng đường lối của đảng. Chưa kể đến việc hắn là một người luôn tìm cách rình mò phụ nữ và thường dừng chân ở khu cấp cứu.

Ai cũng biết Ba Xấu là bạn thân của cha cô gái khi họ còn ở dưới quê. Hắn bảo bọc cô, còn cô thì coi hắn như một người chú và quý trọng hắn như cha cô. Mối liên hệ này tạo cho cô một chút địa vị ở khu cấp cứu; cô được nhắc đến như cô cháu gái của giám đốc bịnh viện, một người thân cận và là tai mắt của giám đốc. Trong thời điểm mà không ai biết rõ tương lai công việc của mình sẽ ra sao, thì vị thế của cô quả là một đặc quyền.

Trong thời gian đó, tôi được thuyên chuyển đến một khu dành cho bịnh nhân nội trú ở lầu ba của bịnh viện. Khu này hoàn toàn cách biệt với khu cấp cứu và phiên trực của chúng tôi cũng không trùng hợp nên có một khoảng thời gian tôi không gặp cô gái. Tôi cũng bị trách nhiệm mới chiếm hết thời giờ, vì thế tôi không còn rảnh rang để mà thắc mắc về tấm mền nữa.

Một năm trôi qua cho đến khi tôi gặp lại cô gái. Tôi vui khi gặp cô và nôn nóng muốn nghe xem tấm mền của cô đến đâu rồi. Tôi nghĩ lúc đó cô đã khâu xong tấm mền. Tôi cũng được nghe tin đồn là Ba Xấu sắp lấy vợ nhưng tôi không biết là ai. Tôi nghĩ chắc cô gái phải biết vì cô là cháu gái của hắn ta, và thế nào tôi cũng được rỉ tai cho nghe chuyện cô vợ tương lai của Ba Xấu.

Cô gái vẫn ngồi chỗ cô thường ngồi ở đàng sau bàn tiếp khách, nhưng không có cái giỏ chất đầy những miếng vải màu sặc sỡ nữa. Nét mặt cô lộ vẻ tuyệt vọng. Trông cô giống như người đang bị một nỗi đau khổ hành hạ nhưng vẫn phải cố chống đỡ. Cô không nở nụ cười thường có với tôi, và nét mặt chĩu nặng đau buồn của cô khiến tôi lo lắng.

“Chào em. Không gặp nhau gần một năm rồi; chúng ta có nhiều chuyện kể cho nhau nghe. Em đã may xong tấm mền chưa, và người đàn ông lý tưởng của em đã đến chưa?”, tôi hỏi và ngồi xuống đối diện với cô như thường lệ. Cô trả lời bằng một giọng nói nhỏ nhẹ và đau khổ, “tấm mền của em may gần xong nhưng em ngưng làm rồi, thưa bác sĩ. Không có người yêu nào đến để chia sẻ nó với em. Em sẽ không bao giờ may xong tấm mền.”

Để trả lời cho ánh mắt đầy thắc mắc của tôi, cô nói tiếp bằng một giọng bình thản, “Em sắp lấy chồng. Không phải là lấy người em yêu thương nhưng lấy người cha của con em. Ông Ba Xấu sẽ là chồng em.”

Tim tôi chùng xuống. Hắn làm cha của cô cũng còn được, huống hồ lại xấu tính hơn xấu người. Tôi cảm nhận được nỗi đau khổ của cô. Làm sao lại xảy ra cớ sự như vậy?

Tôi chỉ kịp nhìn thấy cái bụng nhô cao của cô đàng sau bàn. Cô mang thai cũng đến vài tháng rồi. Tôi nghẹn lời và một lúc sau tôi bỏ đi. Ngay cả nhìn cô, tôi cũng không làm được. Tôi sợ trông thấy nỗi tủi hổ và tuyệt vọng trong cô, và sợ nhìn vào ánh mắt ngây dại của cô. Chỉ cách đây vài tháng thôi, ánh mắt của cô lấp lánh sinh động, chứa chan hy vọng và hạnh phúc, với niềm háo hức chờ đợi sự xuất hiện của người tình trong mộng.

Sau này tôi ghép từng mẩu chuyện được nghe kể lại để biết rằng cô gái đã quá tin Ba Xấu là bạn của cha cô và là một ân nhân. Hắn không nghĩ như vậy, và khi cơ hội đến tay, đã lợi dụng lòng tin và sự ngây thơ của cô. Hắn lừa đưa cô vào văn phòng và cưỡng bức cô, chiếm đoạt sự trinh trắng mà cô hằng nâng niu để dâng hiến cho người đàn ông trong ước mơ của cô. Cô không chống lại được sức mạnh của hắn , và cô cũng sợ hãi uy quyền của hắn cũng như mối liên hệ giữa hắn với cha cô. Cô vừa xấu hổ, vừa sợ hắn trút sự giận dữ vào gia đình cô. Cô không dám kể cho bất cứ ai nghe về những chuyện đã xảy ra.

Và điều không thể tránh được đã đến với cô: cô khám phá ra là mình mang thai. Cô không có đủ can đảm để quyên sinh và kết liễu mạng sống của đứa con trong bụng, không thể đối diện với nỗi nhục nhã mà cô đem đến cho gia đình với sự ra đời của một đứa con vô thừa nhận, và cũng không thể tố giác chuyện cô bị cưỡng bức vì sợ bị trả thù. Hắn là đảng viên cao cấp với quá nhiều quyền lực trong tay và hắn có thể làm hại gia đình cô. Cô không có lối thoát và hắn biết rõ như vậy. Hắn nhìn thấy cơ hội được làm chủ thân xác một người vợ trẻ, đẹp - hoặc một nô lệ tình dục, tùy theo người ta nhìn vấn đề dưới góc cạnh nào. Hắn sách nhiễu cô liên tục để cô phải thuận lấy hắn làm chồng, che đậy dã tâm bằng những lời hứa hẹn đường mật để cô chấp nhận lấy hắn như một lối thoát duy nhất trong bước đường cùng.

Cuối cùng cô chịu thua. Tin Ba Xấu lấy vợ mà tôi nghe được là đúng, chỉ có điều tôi không thể đoán được đó là cô. Trong mọi cuộc chiến tranh, lúc nào phụ nữ cũng là nạn nhân. Bạn có bao giờ nhìn thấy những tấm hình quảng cáo bình quyền nam nữ trong quân đội cộng sản không? Những tấm hình cho thấy phụ nữ chiến đấu bên cạnh nam giới - nhưng điều mà chúng ta không được nhìn thấy là những phụ nữ này đã bị bắt phải thỏa mãn nhu cầu sinh lý của những người đàn ông sống lâu năm trong rừng và thiếu vắng đàn bà.

Sáng hôm sau, tôi thấy cô gái vẫn còn ngồi ở chỗ thường lệ. Tôi đến ngồi bên cô. Cô nói bằng một giọng vô cảm, “Bác sĩ ơi, em sợ lắm. Thay vì cảm thấy hạnh phúc trước ngày cưới, em rất sợ khi nghĩ đến những năm tháng em phải trải qua sau đám cưới. Em khinh người đàn ông này, nhưng em phải sống vì đứa con trong bụng. Cho dù em không thụ thai nó dưới tấm mền em may, đứa bé vẫn là máu thịt của em”. Tôi ngồi nghe cô nói, cảm nhận được nỗi cô đơn và phiền muộn trong cô. Nhưng cô vẫn tiếp tục: “Em biết một ngày nào đó bác sĩ có thể ra nước ngoài được. Bác sĩ sẽ kể cho những chị em khác nghe câu chuyện tấm mền của em nhé, với đầy đủ ý nghĩa đẹp đẽ của nó như niềm mong ước của em. Bác sĩ nói cho họ biết tấm mền đó đã bị xúc phạm và bị ô uế như thế nào. Nhưng bác sĩ cũng cho họ biết là em sẽ làm một cái mền khác cho con của em. Em sẽ dạy cho con em biết bảo vệ quyền lợi và phẩm giá của mình, biết tranh đấu để giữ cho tấm mền được trong sạch. Con gái em sẽ gần gũi chồng dưới tấm mền đó và chỉ với người mà nó yêu thương thôi. Bác sĩ hứa với em sẽ kể câu chuyện này nhé, bác sĩ ?”

Thưa vâng, tôi viết ra câu chuyện này để riêng tặng cho em và cho những phụ nữ đã bị xúc phạm, bị làm nhục, bị cưỡng bức và bị bắt buộc phải chấp nhận định mệnh do hoàn cảnh gây ra. Tôi viết để nói lên nỗi đau khổ câm nín mà các chị em bạn gái đang phải gánh chịu, và để gióng lên tiếng nói phản kháng với bất cứ ai đang lạm quyền để áp bức, cho dù là áp bức về chính trị, ngược đãi thể xác, trí tuệ, tinh thần hay lạm dụng tài chánh nhằm lợi dụng phụ nữ để thỏa mãn dục tính.

Jun 29, 2007