Washington - Chỉ trong ṿng vài ngày, người ta đă chứng kiến một sự chuyển hướng ngoạn mục của nền ngoại giao Hoa Kỳ ở vùng Trung Đông, đi đôi với những dấu hiệu thư giăn mới trong quan hệ với Nga.
Trong những ngày qua, các viên chức Hoa Kỳ đă tung ra một số lời tuyên bố cho thấy chính quyền Obama quyết tâm lật ngược một số chính sách cố hữu của cựu Tổng thống George W. Bush, như:
Quân đội Mỹ loan báo 12,000 binh lính Mỹ sẽ rời Iraq trước tháng 9 năm nay, tức nhanh chóng hơn lịch tŕnh rút quân đă được loan báo.
TT Obama đưa ra dấu hiệu cho thấy ông sẵn sàng thương thuyết với một số bộ tộc Taliban “ôn ḥa” tại Afghanistan, chỉ vài tuần sau khi ông quyết định gửi thêm 17,000 binh sĩ sang Afghanistan.
Ngoại trưởng Clinton mời Iran tham dự một hội nghị vùng để duyệt xét chiến lược t́nh h́nh ở Afghanistan.
Hoa Kỳ gửi 2 đặc sứ sang Syria, một nước từng bị chính quyền Bush từ chối nói chuyện.
Bà Clinton đưa vấn đề Iran vào nghị tŕnh thảo luận với ngoại trưởng Nga ở Geneva, và điều này cho thấy Hoa Kỳ muốn Nga có một vai tṛ lớn hơn trong việc thuyết phục Iran từ bỏ tham vọng thủ đắc vũ khí nguyên tử. Cách đây 2 tuần, giới báo chí ở Washington được biết TT Obama đă viết thư cho TT Medvedev để đề nghị Hoa Kỳ có thể băi bỏ dự án đặt hệ thống hỏa tiễn lá chắn ở Đông Âu nếu Nga giúp thuyết phục Iran.
Tuần rồi, các vị đặc sứ của Hoa kỳ đă gặp gỡ các giới chức Syria tại Damascus, đánh dấu cuộc thảo luận cấp cao nhất giữa hai nước từ năm 2005. Quyền phụ tá ngoại trưởng Jefferey Feltman và ông Daniel Shapiro của Hội đồng An ninh Quốc gia đă thảo luận với các giới chức Syria về “một số vấn đề song phương”. Trước đó, chính quyền Obama tuyên bố rằng việc tiến hành đối thoại thành công với Syria sẽ tùy thuộc vào quyết tâm của Damascus “từ bỏ chủ nghĩa khủng bố”. Lâu nay, Syria cùng với Iran là những nước hỗ trợ chính cho phe chủ chiến Hezbollah ở Liban và Hamas ở Dải Gaza mà Hoa kỳ xem là những tổ chức khủng bố.
Trước khi đến Syria, các đặc sứ cao cấp của Mỹ đă gặp các giới chức Liban ở Beirut để trấn an họ là Washington tiếp tục ủng hộ chính quyền thân Tây Phuơng ở Liban trong lúc Hezbollah tiếp tục củng cố ở vùng phiá nam nước này. Trong mấy năm qua, Liban đă cố gắng tách khỏi ảnh hưởng của Damascus sau vụ ám sát cựu Thủ tướng Harriri năm 2005 mà người ta nghi ngờ là do Syria chủ mưu.
Theo giới phân tích, h́nh như Hoa Kỳ đang cố gắng cô lập Iran trong thế giới Hồi giáo bằng cách xích lại gần hơn với Syria là nước gần đây đă trở thành một đồng minh của Iran. Hoa Kỳ muốn thuyết phục Damascus ngưng hậu thuẫn cho Hezbollah và Hamas, trong khi Syria mong đuợc Hoa Kỳ giúp mở đàm phán trực tiếp với Israel để thu hồi vùng cao nguyên Golan bị chiếm đóng trong cuộc chiến 1967. Để tiến lại gần Syria, Hoa Kỳ phải ra sức trấn an các đồng minh lâu đời của ḿnh ở Trung Đông như Liban, Jordan, Ai Cập, Ả Rập Saudi, Israel, v.v...
Song song, Hoa Kỳ cũng cố thiết lập một loại “hưu chiến ngoại giao” với Iran dù biết rằng Iran sẽ khó ḷng từ bỏ tham vọng làm “anh cả” tại vùng trung Đông. Người ta đặc biệt chú ư đến lời tuyên bố của một phát ngôn viên Iran gần đây rằng Tehran sẵn sàng cứu xét việc tham gia hội nghị về Afghanistan, nhưng phát ngôn viên này lại nói thêm: “Điều này chứng tỏ rằng một giải pháp tại Afghanistan không thể không có Iran”.
Hôm 8/3, Tổng thống Afghanistan Hamid Karzai đă hoan nghênh đề nghị của TT Obama tiếp xúc với các phần tử Taliban ôn ḥa ở Afghanistan.
Cũng ngày 8/3, Tổng thống Ba Lan Lech Kaczynski tuyên bố Hoa Kỳ phải tôn trọng thỏa thuận đặt căn cứ chống hỏa tiễn tại Ba Lan, và việc hủy bỏ thỏa thuận này để làm vừa ḷng Nga sẽ là một cử chỉ không thân thiện đối với Ba Lan.
