Boulder ngày 24.4.2009

Vào lúc 6 giờ chiều ngày thứ Sáu, 24 tháng Tư, năm 2009, Trường Kỹ Thuật và Khoa Học Ứng Dụng (College of Engineering and Applied Science) của Đại Học Colorado ở thành phố Boulder thuộc tiểu bang Colorado đã tổ chức một buổi lễ truyền thống, hàng năm vinh danh một số cựu sinh viên sau khi tốt nghiệp, đã có những đóng góp xuất sắc cho quốc gia và nhân loại, và đem lại danh dự cho trường xưa.

Những người được vinh danh hàng năm, được đề nghị và chọn lựa trong những bộ môn Kỹ Nghệ và Thương Mại (Industry & Commerce), Kinh Doanh Tư (Private Practice), Khảo Cứu và Phát Minh cùng Giáo Dục (Research & Invention, Education). Ngoài ra, mỗi năm Trường Kỹ Thuật của Đại Học Colorado lại trao một giải đặc biệt (Special Award) cho một nhân vật xuất sắc ở Hoa Kỳ, tuy không tốt nghiệp từ Trường Colorado nhưng qua nhiều năm, đã đóng góp nhiều ý kiến xây dựng và hữu ích cho trường và cũng là một Mạnh thường quân giúp nhiều cho việc phát triển các cơ sở kiến trúc giáo dục. Buổi lễ vinh danh hàng năm là một hoạt động nâng cao sự quan tâm của các Mạnh thường quân đối với những thành tích của các sinh viên trẻ cũng như với những thành công rực rỡ của những nhân vật đã mang lại sự vẻ vang cho trường.

Trong dịp này GS Nguyễn Xuân Vinh là một trong năm nhân vật được chọn để vinh danh trong buổi dạ tiệc “44th Annual Engineering Awards Banquet 2009”, trong danh sách gồm có qúy ông viết theo vần thứ tự là Day Larson, Kenneth May, Kile Morgan, Theodore W. Randolph, và Nguyễn Xuân Vinh. Ngoài ra, kỹ thuật gia David DiLaura, Cựu Tổng Giám Đốc cơ sở Lighting Technologies Inc. là người đã giúp cho Trường những ngân khoản lớn để thiết lập chương trình Lighting Technologies cho phân khoa Civil Engineering đã được trao giải đặc biệt cho năm 2009 về những đóng góp trường kỳ của ông.

(Hai giáo sư đứng giữa những sinh viên tiến sĩ)

Trường Kỹ Thuật và Cơ Sở Colorado (Colorado Foundation) đã kết thúc sự lựa chọn và chuyển danh sách tới Hội Đồng Khoa từ cuối năm ngoái và đầu năm 2009 giáo sư Vinh đã được ông Khoa Trưởng là giáo sư tiến sĩ Robert Davis thông báo tin vui này và từ tháng Hai năm nay trên trang Điện Tử của trường đã đăng hình và tiểu sử của những người được vinh danh và tin về buổi dạ tiệc để những người ở xa có thể về tham dự. Theo thường lệ bữa tiệc vinh danh làm vào cuối tuần lễ mãn khoá học mùa Xuân và cũng là dịp cựu sinh viên hay phụ mẫu về tham dự. Cũng cần phải giới thiệu ở đây là trong những năm làm giáo sư đại học và là một khoa học gia có nhiểu đóng góp quan trọng về những lý thuyết cơ học không gian và qũy đạo tối ưu được dùng để giảng dậy trong nhiều nước tân tiến, giáo sư Vinh luôn luôn được các bạn đồng nghiệp biết và kính trọng về những việc làm của ông cho cộng đồng người Việt ở khắp năm châu. Những bảng vinh danh ông, từ những đại học hay những quốc hội tiểu bang mà ông nhận được đểu có nhắc đến những chuyện này như câu mở đầu trong bảng tuyên dương của Đại Học Colorado được in lại dưới đây.

CU-Boulder’s first Ph.D. graduate in aerospace engineering sciences, Nguyen Xuan Vinh, went on to lead a distinguished career as a professor at the University of Michigan. He also has been a leader in the worldwide Vietnamese community, recognized both for being a champion of the community and for his literary contributions as a published poet and novelist.

At UM, his seminal work on the guidance, dynamics, and optimal control of space vehicles and their interaction with the atmosphere has played a fundamental role in space exploration and technological development. He has received numerous awards for teaching and research, including the 2007 Dirk Brouwer Award of the American Astronautical Society and the 1994 Mechanics and Control of Flight Award presented by the American Institute of Aeronautics and Astronautics.

Vinh came to the United States in 1962 to pursue a scientific career after serving as commander of the Vietnamese Air Force at the young age of 28. He graduated from the French Air Force Academy in 1954 with a commission as officer pilot on multi-engine aircraft and returned to Vietnam to serve his country in various assignments. He was named chief of staff of the Vietnamese Air Force in 1957 and commander in 1958.

He joined the faculty at the University of Michigan in 1968 as an associate professor. He was promoted to full professor in 1972 and named professor emeritus in 1999. He also holds a doctorate in mathematics from the University of Paris.

Vinh has published three books and more than 100 technical papers in mathematics, astrodynamics, and trajectory optimization. He also served as associate editor for astrodynamics for 20 years for the archival journal for the International Academy of Astronauti cs. And he chaired the doctoral committees for 30 students, many of them now professors at prestigious Association of American Universities schools or leading scientists in the aerospace industry.

He was elected to the International Academy of Astronautics and the French National Academy of Air and Space, and was selected as one of the awardees for the Excellence 2000 Award presented by the United States Pan Asian American Chamber of Commerce in Washington, D.C.

Trong dịp trở lại trường xưa, giáo sư Vinh cũng gặp lại GS Daniel J Scheeres là một sinh viên tiến sĩ trước đây của ông tại đại học Michigan. Giáo sư Vinh đã cho chúng tôi biết là ông Scheeres hiện nay là một khoa học gia không gian lỗi lạc chuyên về cơ học vũ trụ. Ông là một trong những người đầu tiên nghiên cứu về chuyển động của phi thuyền không gian chung quanh những tiểu hành tinh, những chuyển động này thật phức tạp vì các tiểu hành tinh có những hình dạng không phải là hình cầu và luôn luôn quay theo những chiều hướng không nhất định vì dễ bị nhiễu loạn. Cách đây mấy năm Hiệp hội những nhà thiên văn học đã chọn tiểu hành tinh tìm ra năm 1994, và tạm dùng con số 8887 để chỉ danh, để chính thức đặt tên là tiểu hành tinh Scheeres. Hiện nay tiến sĩ Daniel Scheeres là nhiệm ủy ghế giáo sư A. Richard Seebass được Đại học Colorado đặt ra để tri ân và tưởng niệm vị cố Khoa trưởng Trường Kỹ Thuật đã có công đưa trường này lên sánh ngang với những trường kỹ thuật hàng đầu trên thế giới. Vì đã có hẹn trước nên đúng 1 giờ trưa, khi chúng tôi tới thăm, GS Scheeres đã đợi sẵn và tỏ vẻ rất vui mừng khi gặp người thầy cũ. Phòng làm việc của ông ở trên lầu 6 của Toà nhà chính, trông rất khang trang và có cửa sổ nhìn ra phía núi đằng xa, trên đỉnh còn phủ tuyết. Khi biết tôi là phụ tá truyền thông cho GS Vinh, ông tặng tôi một cuốn đặc san nói về hoạt động của phân khoa Hàng Không và Không Gian có hình của ông ở trang bìa sau, trông giáng điệu thật thông thái. Sau khi nói qua với chúng tôi về công việc chính hiện tại của ông, giáo sư Scheeres đưa chúng tôi xuống từng 2 của toà nhà, nơi đó Trường Kỹ Thuật đã dành cho ông một khu rộng rãi cho những sinh viên làm khảo cứu với ông. Những sinh viên trẻ này đều trạc ngoài hai mươi tuổi trông ai cũng thông minh và tôi nghĩ là họ được báo trước là có đại sư phụ tới nên họ rất vui vẻ và lễ phép khi được giới thiệu. Vả chăng, ở trỉnh độ tiến sĩ, họ đều biết những công trình khoa học, và đặc biệt là họ đều đã được học những sách giáo sư Vinh viết trước đây. Giáo sư Vinh cũng niềm nở hỏi chuyện từng người.

Sau cuộc thăm viếng chúng tôi về nhà để chuẩn bị dự bữa tiệc vinh danh vào buổi tối, còn giáo sư Vinh ở lại để dự buổi thuyết trình tiếp sau đó của giáo sư Scheeres ở phân khoa Toán Học Áp Dụng.

Phải nói là bữa tiệc được tổ chức thật chu đáo. Chúng tôi đã nhận được truớc thư mời cùng bảng chỉ dẫn chỗ đậu xe, và bảng tên cùng chỗ ngồi cũng được in ra trước. Phòng tiệc rộng rãi, chứa được vào khoảng hơn ba trăm người được đặt trên lầu 5 của toà nhà hành chánh của Folsom Stadium là một vận động trường có chỗ cho 90 ngàn khán giả. Phòng ăn được đặt tên là Byron R White Club để kỷ niệm tiến sĩ B. R. White (1917-2002) trước đây là một trong 9 vị thẩm phán của Tối Cao Pháp Viện của Hoa Kỳ, được Tổng Thống John F Kennedy bổ nhiệm năm 1962 và giữ nhiệm vụ cho đến năm 1993 mới về hưu. Ông tốt nghiệp tại Đại học Colorado ở Boulder, và trong thời gian theo học ông cũng là một lực sĩ, cầu thủ bóng bầu dục xuất sắc. Sau này ông còn theo học Luật khoa và cũng được học bổng Rhodes để tu nghiệp tại Đại học Oxford ở Anh quốc và trong Đệ Nhị Thế Chiến ông phục vụ trong Hải quân Hoa Kỳ. Được nghe kể câu chuyện tôi tự nghĩ là những nhân vật thật lỗi lạc không những họ có nhiều tài năng lại còn giầu tinh thần phục vụ quốc gia và dân tộc. Nhân có mấy sinh viên cũ của giáo sư Vinh đến chúc mừng người thầy cũ, chúng tôi xin chụp mấy tấm hình trước White Club để làm kỷ niệm. Vì chỗ ngồi trong phòng ăn có giới hạn nên chúng tôi ai cũng phải ghi tên trước có bảng tên và những người được vinh danh được bà giám đốc giao tế đến cài cho mỗi người một bông hoa vàng và mời vào trong phòng chụp hình cùng với ông Khoa trưởng.

Người Hoa Kỳ, và đặc biệt là những giới chức ở Đại học, là họ rất có kỷ luật, tôn trọng giờ giấc. Đúng giờ khai mạc, để mở đầu bữa tiệc vinh danh, ông khoa trưởng lên máy vi âm nói ý nghĩa của giải thưởng và trước tiên giới thiệu những sinh viên xuất sắc tốt nghiệp ở mỗi phân khoa, có tất cả khoảng hơn mười người từ những phân khoa Hàng Không và Không Gian, rồi đến Toán Học Áp Dụng, Kiến Trúc, Hoá Học, ... vân vân. Mỗi sinh viên được một giáo sư ở phân khoa mình lên đọc tiểu sử kể những thành tích đạt được, và sau đó được ông khoa trưởng trao cho một tấm bảng vinh danh có khắc tên và chuyên khoa tốt nghiệp. Sau phần mở đầu, ban tổ chức giới thiệu một ca đoàn lên giúp vui. Họ là những nam sinh viên của trường đại học, ở mọi bộ môn, từ văn chương đến kinh tế, ngữ học, vân vân ... , và tất nhiên có người ở trường âm nhạc, thỉnh thoảng có một người được giới thiệu là sinh viên kỹ thuật hay chỉ là chuẩn bị chuyển vào kỹ thuật không thôi, ... là được thực khách phần lớn là dân kỹ thuật và khoa học vỗ tay để nồng nhiệt cổ võ. Tôi nhận xét thấy những người dự tiệc phần lớn có lẽ là những giáo sư lớn tuổi.

Sau cùng là phần vinh danh chính. Những thực khách, ai cũng có một cuốn chương trình, trong đó có in hình và tiểu sử cùng thành tích những người được vinh danh và ông khoa trưởng cũng đã giới thiệu thật chi tiết từng người. Theo vần tên thứ tự, giáo sư Vinh được mời lên sau cùng, nhưng ông lại là người được chú ý đến nhiều nhất. Khi giáo sư lên đứng cạnh ông khoa trưởng để nghe ông đọc tiểu sử, không ai có thể ngờ là một người Á đông, trông còn tinh anh mà cách đây gần nửa thế kỷ đã là một Tư lệnh Không Quân Việt Nam, tốt nghiệp từ Trường Võ Bị Không Quân Pháp, là phi công máy bay hai động cơ. Sau đó chàng thanh niên này tới Đại học Colorado để bắt đầu một sự nghiệp khoa học và giáo dục và đã là ngưởi đầu tiên nhận bằng tiến sĩ Khoa Học Hàng Không và Không Gian của Đại học Colorado, tức là của toàn thể tiểu bang Colorado. Quan khách chắc cũng tự hỏi tại sao người được danh dự này lại không phải là một sinh viên khác người Hoa Kỳ mà phân khoa Hàng Không và Không Gian của Đại học Colorado, được chấp thuận cấp bằng tiến sĩ từ năm 1948 mà phải đợi đến năm 1965 mới trao cho một khoa học gia Việt Nam là người đầu tiên lãnh bằng cấp ở trình độ này.

Trong cuốn chương trình, giáo sư Vinh đã được trân trọng giới thiệu với những dòng chữ mở đầu:

“CU-Boulder’s first PhD. graduate in aerospace engineering sciences, Nguyen Xuan Vinh, went on to lead a distinguished career as a professor at the University of Michigan. He also has been a leader in the worldwide Vietnamese community, recognized both for being a champion of the community and for his literary contributions as a published poet and novelist.”

Lời giới thiệu của ông Khoa Trưởng Davis rất rõ ràng, làm mọi người hết sức chú ý. Giáo sư Vinh cũng có bằng tiến sĩ quốc gia về Toán Học tại Đại học Paris, Pháp quốc. Ông đã viết 3 cuốn sách về khoa học không gian và hôn 100 bài khảo cứu vè Toán học, Cơ học Không gian và Qũy đạo Tối ưu. Cựu sinh viên của ông giờ đây là giáo sư ở những đại học lớn hay là nghiên cứu gia hàng đầu về khoa học hàng không và không gian.

Khi ông Khoa trưởng nhường diễn đàn cho giáo sư Vinh, ông đã dùng một giọng nói thật ân cần để cám ơn Không Quân Hoa Kỳ đã trợ cấp cho việc học của ông, ông cũng nhắc đến những giáo sư cũ của ông ở Colorado mà nay nhiều người đã qua đời. Giáo sư Vinh cũng nói là ông từng được mời diễn giảng ở nhiều nước, từ Âu sang Á và Úc châu, ở Mỹ châu ông đã giảng dậy ở nhiều đại học ở Hoa Kỳ cũng như ở Gia Nã Đại và Ba Tây, và theo ông thì Đại học Colorado có thể sánh ngang với bất kỳ đại học nào trên thế giới. Câu kết luận này đã làm cho cả hội trường, nhiều vị là giáo sư lớn tuổi vỗ tay hoan nghênh nhiệt liệt.

Ngồi cùng bàn, chúng tôi cảm thấy được hãnh diện lây khi giáo sư Vinh trở vể cùng với ông Khoa trưởng sau khi nhận giải thưởng là một tấm pha lê có khắc tấm triện của Đại Học Colorado cùng với hàng chữ

University of Colorado

Research and Invention, Education.

Chương trình đã kết thúc sau đó và các đồng nghiệp của giáo sư Nguyễn Xuân Vinh, giờ đây là những nhân vật lỗi lạc của nền khoa học và giáo dục Hoa Kỳ, đã tìm đến khen ngợi và niềm nở chúc mừng ông cùng đứng bên để chụp hình kỹ niệm ngày ông trở lại truờng xưa để được vinh danh. Không khí nhộn nhịp ân cần này đã tạo cho chúng tôi là những người tham dự, cũng là những phụ tá của niên trưởng một niềm xúc động và hãnh diện về giáo sư Nguyễn Xuân Vinh, dù đứng ở vị trí nào ông cũng luôn làm người ta ngưỡng mộ và qúy chuộng, vì không những ở tài năng mà GS Vinh còn là người có tâm niệm với đất nước và dân tộc. Những gì ông tạo được ở thế kỷ 20 hay 21 vẫn là những vệt son cống hiến cho dân tộc Việt Nam. Như ông đã từng tâm huyết gửi gấm với giới trẻ Việt Nam và khuyên các bạn hãy tạo thành tích để vinh danh cho giống nòi Lạc Long.

Sau chương trình này thì GS Vinh và BS Vượng tiếp tục hành trình đi Columbus, thủ đô tiều bang Ohio để dự lễ vinh danh Cờ Vàng nhân dịp kỷ niệm 34 năm ngày Quốc Hận 30 tháng Tư.

Phiến Đan (tường trình từ Colorado)